Background image

Διαδρομές – Αξιοθέατα


Αξιοθέατα στον  πλήρη Φυσιολατρικό Γύρο των 25χλμ

Ο ιστορικός Πέτρος Χαριτάτος μας παρουσιάζει διάφορα σημεία ενδιαφέροντος κατά τη διάρκεια της διαδρομής των 25χλμ. Ακόμα περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στο βιβλίο του “Ανεξερεύνητες Σπέτσες”.

Το 1ο χιλιόμετρο είναι μέσα στην πόλη (για τα αξιοθέατα όπως λ.χ. επίσκεψη Γεωργίου Α’, οικία ζωγράφου Ελένη Αλταμούρα και Ιωάννη Αλταμούρας κλπ), δείτε 

Για το 1ο χλμ υπάρχει πέτρινος οδοδείκτης αριστερά στη μικρή πλατεία πριν το ξενοδοχείο «Spetses Hotel».

Απο το κόκκινο εκκλησάκι της Ανάστασης, στη γέφυρα όπου είναι το όριο της πόλης, ξεκινούν οι Σχολές (Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών) που περιγράφονται  εδώ

Μετά το 2ο χλμ ξεκινά ο οικισμός του «Λιγονερίου» που πήρε το όνομά του απο την πηγή λίγο πριν το 3ο χλμ όπου χτίστηκε το εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής που βλέπουμε αριστερά όπως προχωρούμε.

Μετά το 4ο χλμ βλέπουμε αριστερά ένα χωματόδρομο να ανεβαίνει αριστερά προς τον Προφήτη Ηλία, που τον ακολουθούσαν παλιά με τα γαϊδουράκια για να κάνουν τον «μικρό γύρο» των Σπετσών .

Απέναντι, βόρεια, στη άλλη όχθη του πορθμού βλέπουμε την μπούκα του λιμανιού στο Πόρτο Χέλι (εκεί: αρχαία πόλη «Αλιείς»). Δυτικότερα, ο κάβος της Κορακιάς και πίσω του η νήσος Υψηλή όπου απέναντί της είναι το παλαιολιθικό σπήλαιο Φράχθι.

Δυτικά, βλέπουμε την Αρκαδία με τον τεράστιο όγκο του Πάρνωνα.

Μετά το 5ο χλμ βλέπουμε τον όρμο της Ζογεριάς .Εκεί μετέφεραν οι Σπετσιώτες το 1838 το λοιμοκαθαρτήριο (καραντίνα, Λαζαρέτο) που μέχρι τότε λειτουργούσε στο Λιμάνι, μιάς και το 1837 ξέσπασε επιδημία χολέρας στην Ευρώπη. Εκεί ήταν και και ο δεύτερος (μετά το Παλιό Λιμάνι) ναύσταθμος για τα πλοία της Επανάστασης. Εκεί βρέθηκε κι ένας σημαντικός Πρωτοβυζαντινός οικισμός (6ος-7ος αι. μ.Χ.) που ίσως ήταν η έδρα του επισκόπου Πιτυούσσης. Υπάρχει μια μεγάλη βασιλική που δεν έχει ανασκαφεί ακόμα. Στο Μουσείο Σπετσών εκτίθενται ευρήματα της περιοχής (νομίσματα, πόρπες, δυο επιγραφές).

Πέρα στο βάθος το Μπούρμπουλο, ένας βράχος σαν πετρωμένο καράβι. Στα αριστερά, η βουνοπλαγιά είναι ιδιοκτησία Νιάρχου. Ανάμεσά τους πάνω στον κάβο, η βίλλα του εφοπλιστή Παναγιώτη Λασκαρίδη που ενδιαφέρεται για τους ήρωες της Επανάστασης και χρηματοδότησε, μέχρι τώρα, τη συγγραφή και έκδοση της βιογραφίας του Μιαούλη και του Κανάρη. Κάτω από τη βίλα του είναι τα ερείπια ενός πρωτοβυζαντινού οχυρού του 5ου-6ου αιώνα.

Η κάθοδος προς Ζογεριά είναι δεξιά, λίγο πριν το 6ο χλμ. Εκεί αρχίζει η ανηφόρα προς το 7ο χλμ που μάς δίνει μια ωραία θέα προς τον όρμο της Ζογεριάς και δεξιά προς τον κάβο του Παλαιογιώργη  όπου υπάρχει ερείπιο εκκλησίας του τέλους του 17ου αιώνα, χτισμένη πάνω σε παλαιότερη εκκλησία του 7ου αιώνα. Εκεί στο νάρθηκα του ναού βρέθηκε ένας σκελετός ανδρός 28-30 ετών με τραύμα στο κρανίο, με όλα του τα δόντια και ύψος 1.85-1.90. Σαράντα χρόνια αργότερα, περίπου το 1760, ο νεκρός είχε υποστεί τυμβωρυχία για βρυκολακιασμό: του αφαίρεσαν τη ραχοκοκαλιά και του έσπασαν τις κνήμες για να μη μπορεί να… σηκωθεί.

Μετά το 8ο χλμ. αφήνουμε το βόρειο μέρος του νησιού και πάμε προς το δυτικό, όπου βλέπουμε απέναντι την Κυνουρία της Αρκαδίας (Άστρος, Τυρός, Λεωνίδιο, Πούληθρα)

Στην κατηφόρα μετά το 8ο χλμ βλέπουμε δεξιά μας στο όρμο Ρεματάκια και τη Σπηλιά της Ζαίρας στον κάβο Φώκιες .Εκεί γυρίστηκαν σκηνές για την μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία ‘Ζαίρα’ με την Αλέκα Κατσέλη, μια πλούσια κοπέλα που ερωτεύεται ένα φτωχό νέο, ενώ οι γονείς της προσπαθούν με κάθε τρόπο να τους χωρίσουν. Ο σκηνοθέτης της Κώστας Ανδρίτσος γύρισε το 1959 τη ‘Μπουμπουλίνα’ με την Ειρήνη Παπά.
Μετά το 10 χλμ και αφού περάσουμε τον Χονδρόκαβο, βλέπουμε αριστερά τη βρύση της Αγίας Παρασκευής που τροφοδοτούσε, πιο χαμηλά στην παραλία, τον Πρωτοελλαδικό Β’ οικισμό (~2400 π.Χ.)

Πριν και μετά το 11ο χλμ, όπου είναι η πινακίδα «Αγία Παρασκευή», υπάρχουν πάνω στη βουνοπλαγιά, κρυμμένα απο τον αδιαπέραστο λόγγο, μεσαιωνικά κατάλοιπα του 13ου-14ου αι. μ.Χ., ίσως ενδιαιτήματα πειρατών απο Τσακωνιά προς Ερμιονίδα. Η Αγία Παρασκευή έχει τα πιο ψηλά και τα τα πιο παράξενα πεύκα του νησιού, και είναι ιδανικός τόπος για κολύμπι και φαγητό .
Μετά τη μικρή κατηφόρα αρχίζει ανηφόρα που φτάνει στο 12ο χλμ, πρίν την είσοδο της βίλλας Γιασεμιά της οικογένειας Μπόταση όπου λένε πως ο Τζων Φώουλς πήρε την ιδέα για τη βίλα “Μπουράνι” στο βιβλίο του “Ο Μάγος”. Εκεί ξεκινά μια κατηφόρα όπου στο τέλος της, λίγο μετά το 13ο χλμ ένα δρομάκι οδηγεί στην παραλία των Αγίων Αναργύρων. Οι Άγιοι Ανάργυροι, όπως και η Αγία Παρασκευή, είναι οι δυο μεγαλύτερες παραλίες στη νότια πλευρά των Σπετσών, κι έχουν τα ονόματα αγίων-θεραπευτών.
Εκεί στον κάβο είναι η σπηλιά του Μπεκύρη με είσοδο που άλλοτε ήταν κρυφή, όπου μπαίνουμε είτε κολυμπώντας ή από τα βράχια. Λένε πως εδώ είχαν έρθει γυναικόπαιδα για να κρυφτούν, όταν κατέφτασαν οι Τουρκαλβανοί να εκδικηθούν για τα Ορλωφικά (1770). Τους πρόδωσε όμως ο Μπεκύρης, και η θάλασσα έγινε κόκκινη από τη σφαγή.
Πριν το 14ο χλμ αρχίζει ανηφόρα που οδηγεί προς την Ξυλοκέριζα. Απέναντι, βλέπουμε πέρα την Λακωνία ως τον Κάβο Μαλέα. Κατηφορίζουμε προς το 15ο χλμ και μετά τη γέφυρα με τα κάγκελα (λέγεται Γκρεμισμένη ενώ δεν είναι πια) περνάμε το 16ο χλμ.
Στην επόμενη γέφυρα (ποτάμι Καρατζά) ξεκινά ανηφόρα όπου στο τέλος της βλέπουμε μακριά τη νήσο Βελοπούλα η Παραπόλα και κοντά τη Σπετσοπούλα του Νιάρχου. Εκεί είναι και η κάθοδος προς την παραλία της Ξυλοκέριζας .Η Σπετσοπούλα είναι ιδιοκτησία της σπετσιώτικης οικογένειας Λεωνίδα που είχαν εδώ την έπαυλη και τα κτήματά τους που βγάζαν λάδι και χαρούπια. Γύρω στο 1960 την παραχώρησαν με συμβόλαιο 99 ετών, στον εφοπλιστή Σταύρο Νίαρχο, που τη μετέτρεψε σε κυνηγετικό καταφύγιο.
Στην επόμενη στροφή είναι το 17ο χλμ και έχουμε μια καλή εικόνα της παραλίας της Ξυλοκέριζας μέχρι το 18ο χλμ όπου αμέσως μετά είναι η βίλλα του Δημήτρη Κουτσολιούτσου με το ελικοδρόμιο της.

Παντού στη διαδρομή, τα υψώματα έχουν διαμορφωθεί με πεζούλες: μια τεράστια επένδυση σε κόπο, για να “ισιώσει” η βουνοπλαγιά και ν’αυξηθεί η γη που καλλιεργείται. Εδώ είχε αμπέλια και πατητήρια, από τα οποία περνούσαν μονοπάτια για να κατεβάζουν το μούστο μέχρι τα καϊκια στην ακρογιαλιά. Όταν ο Ανάργυρος αγόρασε την περιοχή και από αμπέλια την έκανε πευκόδασος, οι ρετσινάδες πήραν τη θέση των γεωργών και τα πατητήρια έγιναν ρετσινόγουβες. Ο Ανάργυρος βρήκε καλλιέργειες• αλλά πριν τις καλλιέργειες υπήρχε πάλι δάσος, μιας και λένε πως εδώ στη Ξυλοκέριζα φύτρωνε η καλύτερη ναυπηγική ξυλεία.

Συνεχίζοντας βλέπουμε στην κορυφή του βουνού την Παναγία Έλωνα  και κάτω δεξιά μια πρώτη εικόνα του σκουπιδότοπου. Λίγο πιο κάτω το παλιό ασβεστοκάμινο του Μπαϊρακτάρη Το 19ο χλμ είναι αριστερά στο παλιό νταμάρι. Ακόμα φαίνονται οι εγκαταστάσεις του λατομείου όπου κόβαν τη συμπαγή «άγρια» γκρίζα πέτρα, που έδωσε το όνομα στην περιοχή Αγριόπετρες, σε αντίθεση με την «ήμερη» κροκαλοπαγή (γεμάτη βότσαλα) πέτρα που συναντάμε παντού στο νησί.

Ο δρόμος είναι κατηφορικός μέχρι το προσκυνητάρι του Αγίου Χριστόφορου όπου είναι το 20ο χλμ και προχωρώντας προς το 21ο χλμ έχουμε μια καλή όψη του λιμανιού της Σπετσοπούλας και στην παραλία του Κουζουνού την βίλλα του εφοπλιστή Νικόλα Λαιμού και τον κάβο Αγιοπατέρα όπου ήρθε γύρω στο 1850 ο ιεροκήρυκας Παπουλάκος ,ξεσηκώντας παντού τα πλήθη κατά του βασιλέως Όθωνα.

Πέρα στο πέλαγος αριστερά από τη Σπετσοπούλα βλέπουμε τα νησάκια του Αη Γιάννη, στο βάθος το Σταυρονήσι, αριστερότερα τα ερημονήσια της Ύδρας, το Τρίκερι όπου πίσω του είναι η Ύδρα και τέλος ο Δοκός και οι ακτές της Ερμιονίδας.

Αφήνοντας το 21ο χλμ που βρίσκεται σχεδόν στην είσοδο της βίλλας Λαιμού, βλέπουμε ένα αδιαπέραστο τείχος από βίλλες που κλείνουν τη θέα προς την όμορφη παραλία του Κουζουνού.

Αριστερά στην μεγάλη κατηφόρα βλέπουμε τον ελαιώνα της Μαρίας Νιάρχου που καταλήγει, αμέσως μετά το 22ο χλμ στο μόνο ελαιοτριβείο του νησιού που ακόμα λειτουργεί στις Σπέτσες.

Το επίσημο ελικοδρόμιο των Σπετσών είναι στα δεξιά του δρόμου, που ανηφορίζει παράλληλα με τον ελαιώνα. Στο τέλος της ανηφόρας έχουμε θέα προς την παραλία της Αγίας Μαρίνας και τους μύλους Βρούστη στο κτήμα Κούτση  όπου υπάρχει μια Πρωτοχριστιανική Βασιλική του 6ου αι. μ.Χ. με ευρήματα από μεταγενέστερο ναό του 17ου αιώνα επάνω στην παλαιότερη βασιλική.

Στο 23ο χλμ φτάνουμε στην Αγία Μαρίνα. Εδώ βρέθηκε ένας Πρωτοελλαδικός ΙΙ οικισμός (~ 2400 π.Χ.) που ήταν σταθμός για τα διερχόμενα σκάφη της περιόδου ακμής της Λέρνας. Ανάμεσα στα ευρήματα ήταν κεραμεικές ραμφόστομες φιάλες, που μοιάζουν με σαλτσιέρες, που είναι και το αρχαιότερο εύρημα στο Μουσείο Σπετσών.

Λίγο πιο πάνω, και πριν το βενζινάδικο, συναντάμε δεξιά τη στροφή προς τον οικισμό «Πιτυούσα»  όπου η διαδρομή ενώνεται με αυτή των 5χλμ.